ODKRYWAMY TAJNIKI PRAWA KARNEGO. CZĘŚĆ SZÓSTA. PROWADZENIE POJAZDU W STANIE NIETRZEŹWOŚCI.

Czym jest stan nietrzeźwości a stan po użyciu alkoholu? Kiedy przestępstwo a kiedy wykroczenie? Co grozi za jazdę pod wpływem alkoholu? Gotowy/a na zgłębianie kolejnych tajników prawa karnego?

Funkcjonariusze Policji w roku 2024 zatrzymali 92 324 nietrzeźwych kierujących, a w pierwszym półroczu 2025 roku aż 46 261. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości to poważne przestępstwo. Konsekwencje mogą być ogromne – prawne, finansowe, społeczne.

Definicja:

• przedmiotem ochrony jest bezpieczeństwo w komunikacji;
• dokonane jest w momencie uruchomienia pojazdu i rozpoczęcia jazdy;
• może zostać popełnione wyłącznie przez działanie;
• może zostać popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym;

Wskazówka! „W doktrynie zauważa się, że uruchomienie i prowadzenie pojazdu mechanicznego wymaga zamiaru bezpośredniego, natomiast fakt znajdowania się przez prowadzącego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego może być objęty także zamiarem ewentualnym. (..)Sprawca musi mieć świadomość znajdowania się w stanie nietrzeźwości lub odurzenia, co nie oznacza, że musi znać poziom stężenia alkoholu we krwi, gdyż świadomość istnienia takiej okoliczności, czyli stanu nietrzeźwości, rozumiana być musi jako wynikająca z poziomu rozwoju psychicznego sprawcy zdolności rozpoznania określonego stanu własnej osoby.” Uchwała SN z 22.04.2025 r., I ZI 26/25, LEX nr 3854410.

Stan nietrzeźwości (przestępstwo):

– gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:

• stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo
• obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

Wskazówka! Art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, art. 115 § 16 kk.

• kara pozbawienia wolności od miesiąca do lat 3;
• przepadek pojazdu, chyba że zawartość alkoholu w organizmie była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg alkoholu w 1 dm3 (możliwe odstąpienie od jego orzekania, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami);
• zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata;
• świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości w wysokości od 5000 do 60.000 zł (art. 43 §2 kk);
• 15 punktów karnych;

Wskazówka! punkty karne – Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 1897).

Pamiętaj: Nawet niewielka ilość alkoholu może przekroczyć dozwolony limit! Błąd pomiarowy alkomatu może mieć wpływ na kwalifikację prawną czynu, w szczególności gdy wynik jest bliski granicy między wykroczeniem a przestępstwem.

Definicja:

Konsekwencje prawne:

• kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
• przepadek pojazdu, chyba że zawartość alkoholu w organizmie była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg alkoholu w 1 dm3 (możliwe odstąpienie od jego orzekania, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami);
• sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio (chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami);
• świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości w wysokości od 10.000 do 60.000 zł (art. 43 §3 kk);
• wyłączone orzeczenie grzywny albo kary ograniczenia wolności zamiast kary pozbawienia wolności (do sprawców nie stosuje się art. 37a § 1 kk);
• 15 punktów karnych;

Wskazówka! Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie ponownego skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 4.

Definicja:

• prowadzenie pojazdu mechanicznego lub innego pojazdu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu;
• może zostać popełnione wyłącznie przez działanie;
• może zostać popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym;
• przedmiotem ochrony jest bezpieczeństwo w ruchu;
• podmiotem wykroczenia jest każda osoba, która znajduje się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka;

Wskazówka! art. 87 k.w.

Stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:

• stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo
• obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

Wskazówka! Art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Prowadzenie pojazdu mechanicznego:

• kara aresztu od 5 do 30 dni albo grzywny od 2500 zł do 30 000 zł (art. 24 § 1a k.w.):

– prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym w stanie po użyciu alkoholu;

– orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów;

– 15 punktów karnych –art. 87 § 1 kk, art. 45 ust. 1 pkt 1 p.r.d. [Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 1897)].

Prowadzenie pojazdu innego niż mechaniczny:

• kara aresztu od 5 do 30 dni albo grzywny od 2500 zł do 30 000 zł;

– prowadzenie na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu pojazdu innego niż mechaniczny znajdując się w stanie nietrzeźwości;

– można orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne;

• kara aresztu od 5 do 30 dni albo kara grzywny od 1000 do 5000 zł;

– prowadzenie na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazdu innego niż mechaniczny po użyciu alkoholu;

– można orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne;

Wskazówka! Zakaz prowadzenia pojazdów – od 6 miesięcy do 3 lat.  Orzekając zakaz prowadzenia pojazdów określa się rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy. Zakaz, o którym mowa w § 1, obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. (art. 29 § 1,2,3, k.w.)

• dotyczy wyłącznie kierujących pojazdami mechanicznymi;
• jeśli w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania popełniasz to samo wykroczenie;
• płacisz podwójnie -kara grzywny w wysokości nie niższej niż dwukrotność dolnej granicy ustawowego zagrożenia;
• sąd nie stosuje warunkowego zawieszenia wykonania kary, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności organ orzekający uzna zawieszenie wykonania kary za celowe (art. 43 k.w.);

Pamiętaj! Zasiadanie za kierownicą nieuruchomionego pojazdu czy prowadzenie roweru przez osobę pieszą nie jest prowadzeniem pojazdu.

• utrata pracy (szczególnie w zawodach wymagających prawa jazdy);
• wpis do Krajowego Rejestru Karnego;
• wzrost składki OC;
• stygmatyzacja społeczna;
• problemy w relacjach rodzinnych;

• Zachowaj spokój, nie podejmuj nagłych decyzji;
• Zapoznaj się ze swoimi uprawnieniami;
• Nie podpisuj dokumentów, których nie rozumiesz;
• Masz prawo do odmowy składania wyjaśnień;
• Skontaktuj się z adwokatem;
• Zbieraj dowody na swoją obronę (świadkowie, nagrania, zdjęcia);

• przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby badanej na to pozwala;
• z badania sporządza się protokół;

Protokół powinien zawierać:

1. dane osoby badanej:

• imię i nazwisko,
• numer PESEL, a jeżeli nie posiada, serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,
• wiek,
• płeć,
• wzrost – na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
• masę ciała – na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
• podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

2. imię, nazwisko i podpis osoby przeprowadzającej badanie;

3. imię, nazwisko i podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

4. wynik pomiaru lub pomiarów w postaci cyfrowej oraz jednostkę, w jakiej wyrażony jest wynik, a w przypadku badania przeprowadzonego wyłącznie przy użyciu analizatora wydechu niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru – opis prezentacji wyniku pomiaru;

5. datę, godzinę i minutę badania;

6. miejsce wykonania badania;

7. nazwę, model i numer fabryczny analizatora wydechu, którym przeprowadzono badanie;

8. ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich 24 godzin – na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

9. informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana – na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

10. informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;

11. informację o żądaniu przez osobę badaną przeprowadzenia badania krwi;

12. uwagi osoby badanej co do sposobu przeprowadzenia badania, jeżeli zostały zgłoszone.

Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 8 i 9.

Wskazówka! Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz. U. poz. 2472).